Zo bewaak je de grenzen van je collega

Ik ben het nieuwe jaar niet zo begonnen als ik had gewild

En dat heeft met mijn schuldgevoel te maken.

Heerlijk niks doen. Dat was het plan voor week 1 van 2018. Beetje luieren, quality time met mijn gezin, boeken lezen, sporten, netflixen, wat achterstallige klusjes in huis. Geen zorgen, geen vuiltje aan de lucht. En dan met hernieuwde energie mijn werkzaamheden hervatten.

Het liep anders. Want de jaarafsluiting van mijn administratie moest ook nog gebeuren. En er moesten hoognodig wat afspraken ingepland worden. Linkedin bekijken. Constateren dat anderen het nieuwe jaar een stuk nuttiger zijn begonnen. Zou ik dat ook niet moeten doen?

Voor ik het wist was een stuk van mijn vakantie ingevuld door dingen die ‘moesten’. Misschien wel juist omdat ik niks had ingepland. Terugkijkend op mijn vakantieweek heb ik voldoende leuke dingen gedaan, met af en toe een klusje. Ik ben echt uitgerust. Maar het voelde niet altijd goed. Waarom deed ik wat ik moest, terwijl ik dat eigenlijk niet wilde? Echt nieuw was dat gevoel overigens niet. Het hoort bij me dat ik me af en toe schuldig voel en van mezelf dingen moet. Zal wel met opvoeding te maken hebben of zo. Ik heb ermee leren leven, ik kan het accepteren en begrenzen. Die begrenzing heb ik aangebracht door alle klussen op 1 dag te doen en daarna weer lekker vakantie te vieren.

Het belang van jezelf begrenzen

Het begrenzen van jezelf is enorm belangrijk om te voorkomen dat je opbrandt. Niet iedereen heeft die vaardigheid van nature in huis. Veel mensen zijn geneigd om beter voor anderen te zorgen dan voor zichzelf. Of de prioriteiten op het werk vooral te leggen bij wat moet, en niet bij wat energie geeft. Soms is dat iets wat iemand bewust doet (‘ik wil graag goed voor anderen zorgen’ of ‘ik hou niet van conflicten’), maar vaker nog is het overschrijden van je grenzen een onbewuste gewoonte, een abstract schuldgevoel. Bijvoorbeeld omdat het in het verleden belonend is geweest om aardig gevonden te worden of ben je opgevoed met een bepaalde arbeidsethos (‘in het zweet uws aanschijns zult gij uw brood verdienen’) die het aangeven van je grens niet bevorderen.

Makkelijker gezegd dan gedaan?

Het is dus niet vanzelfsprekend dat iemand zijn eigen grenzen herkent of aangeeft. Dan is het fijn als iemand anders helpt om te zorgen dat ongezond gedrag binnen de perken blijft. Jij als collega of leidinggevende kunt daartoe van onschatbare waarde zijn.

Hoe help je jouw collega om zijn grenzen te bewaken? Vijf tips

  • Zorg voor veiligheid en vertrouwen. Laat merken dat het oké is als iemand zijn grenzen aangeeft. Ga verstandig om met het geven van kritiek en complimenten. Zorg dat je door jouw benadering niet het grensoverschrijdende gedrag stimuleert. Geef het goede voorbeeld en toon oprechte belangstelling. Neem de tijd om te luisteren naar iemand die niet het hoogste woord heeft. Waardeer bescheiden medewerkers.
  • Let op signalen en benoem ze. Als de geest niet goed de grens aanvoelt, is het vaak het lichaam dat waarschuwt. Ook als iemand dat zelf niet door hebt. Zie je dat iemand er minder ‘fit’ uitziet, zich vaker ziek meldt, onzekerder overkomt of valt je iets anders op in zijn of haar gedrag? Zoek dan een goed moment en de juiste toon om aan te geven wat je signaleert en vraag of er iets aan de hand kan zijn. Hoe meer veiligheid en vertrouwen jou collega ervaart, hoe makkelijker hij zich open zal stellen voor hulp.
  • Zorg voor een eerlijke werkverdeling. Zegt iemand nooit ‘nee’? Denk dan niet te snel dat hij of zij dus wel alle rotklussen zal willen doen. Wees zuinig op al je medewerkers, niet alleen degenen die het beste hun grenzen kunnen bewaken.
  • Wees duidelijk en bewaak de kaders. Wanneer is het ‘goed genoeg’ wat iemand doet? Als een iemand die zijn grenzen niet zo goed herkent dat zelf moet bepalen, zal hij waarschijnlijk automatisch meer doen dan de organisatie van hem of haar verwacht. Benoem een doelstelling of een target vooral ook niet als de ondergrens (door er ‘minstens’ voor te plakken). Stel met elkaar doelen op en bespreek wat realistisch en haalbaar is. Stelt jouw collega in jouw ogen te hoge doelen, dan kun je dat benoemen of met elkaar afspreken wat er gebeurt als deze doelen niet gerealiseerd worden. Niet als een zwaard van Damocles, maar juist ter geruststelling.
  • Ga het gesprek aan over het herkennen van grenzen. Achteraf heeft iemand vaak best een beeld van het overschrijden van zijn of haar grenzen. Iets voelde niet goed, en dan niet vanwege schuldgevoel. Coachingsgesprekken kunnen veel verhelderen over het bepalen van je grenzen en de oorzaak van het overschrijden ervan. Inzicht is een eerste stap om je gedrag te veranderen en het de volgende keer anders te doen.

Terug na een burn-out

Bij mensen die na een burn-out weer aan het werk gaan, is de angst om de eigen grens te overschrijden huizenhoog. De burn-out heeft ze keihard op de gevolgen van het overschrijden van hun grenzen gewezen. Ze durven zichzelf logischerwijs niet op de proef te stellen en houden zichzelf in het begin enorm in. Om deze angst te overwinnen, is het nuttig om stap voor stap en op een veilige manier (met deskundige begeleiding) te weten wat er gebeurt als je grens weer in zicht komt. Zodat je de angst achter je kunt laten en op je zelf leert vertrouwen. Bij de werkhervatting is het extra van belang dat je als herstellende medewerker weet dat er een backup is geregeld voor als jouw grens is bereikt. Maak daarover concrete afspraken, zo voorkom je terugval en versterk je het zelfvertrouwen van je collega!

(Visited 83 times, 1 visits today)